Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Идара иткән кешеләр идеаль булырға тейеш.
Руководители должны быть честными.
0.462019
real
41
34
Улар гуманист, бурысын үтәргә, белемгә ынтылырға тейеш.
Они обязаны входить в народ, они обязаны просвещать.
0.541616
real
55
52
Конфуций буйынса енәйәт өсөн язаны ҙурайтыу йәмғиәттә енәйәтселекте кәметмәй.
Очевидно, что ужесточением уголовного законодательства преступность не искоренить.
0.45079
real
77
82
Сер.
Тайна.
0.904511
real
4
6
Антарктида китғаһы һәм яҡын утрауҙар өҫтөндә боҙ ҡатламы ята.
Над уходом в Антарктиду и ближайшими островами лежит слой льда.
0.775303
real
61
63
Бында күп тюлень, котик һәм кит йәшәй.
Здесь живет много тюленей, котиков и китов.
0.686594
real
38
43
Яр буйында поморник һәм альбатрос кеүек диңгеҙ ҡоштары, шулай уҡ пингвиндарҙың һигеҙ төрө бар.
На побережье обитают такие морские птицы, как поморники и альбатросы, а также восемь видов пингвинов.
0.748518
real
94
101
Утрауҙарҙа тундра үҫемлектәре, күп ҡош бар.
На островах находятся тундровые растения, много птиц.
0.630501
real
43
53
Салауат Юлаевтың атаһы.
Отец Салавата Юлаева.
0.642311
real
23
21
1755 йылғы башҡорт ихтилалдарында ла ҡатнашыуы ихтимал, әммә был факт бер ниндәй документ менән дә раҫланмай.
Вполне допустимо его участие в восстании 1755 г., но документальными данными это пока не подтверждено.
0.718234
real
109
102
Юлай Аҙналин 6-сы партия менән командалыҡ итә.
Воскресенский район входит в шестую группу.
0.317803
real
46
43
Юлай Аҙналин властарҙың бындай хыянаты менән килешә алмай.
На этой неделе "Валенсии" не везёт с такими историями.
0.423159
real
58
54
Өҫтәүенә Екатерины Икенсенең 1767 йылдың 22 авгусында крәҫтиәндәрҙең помещиктарҙан зарланыуҙарын тыйыу тураһындағы Указы сыға.
22 августа 1767 года о запрещении крестьянам жаловаться на помещиков.
0.734737
real
126
69
Пугачёв ихтилалы ҡыҫҡа ғына ваҡытта ҙур ғына территорияларҙы биләп ала һәм ысын халыҡ һуғышына әүерелә.
Восстание в короткое время охватило значительные территории и превратилось в истинно народное движение.
0.547845
real
103
103
Юлай Аҙналин үҙе 1773 йылдың декабрендә Пугачёв ихтилалына ҡушыла.
Дебора Самсон была с честью уволена в октябре 1783 года.
0.285479
real
66
56
Һуңғы тапҡыр Юлай тураһындағы документ 1797 йылдың июлендә тултырыла.
Последний номер журнала вышел в июле 1794 года.
0.43613
real
69
47
Тағы шуныһы иғтибарға лайыҡ: Ҡҡ, Ҙҙ хәрефтәре башҡа бер төрки телдә лә осрамай.
А еще игнорирует тот факт, что слова иноязычного происхождения присутствуют и в любом другом языке тоже.
0.265645
real
79
104
Хәрефтәрҙең баш хәреф һәм бәләкәй хәреф варианттары айырыла.
Различаются варианты заглавной буквы и малой буквы.
0.631831
real
60
51
Үҙ заманының уҡымышлылары ғәрәп яҙмаһын ҡулланып күп нәмә яҙып ҡалдырғандар, улар араһында тарихи документтар менән шәжәрәләр ҙә, эпос, легендалар һәм башҡалар ҙа бар.
Читатели своего времени многое оставили с использованием арабской письменности, среди которых и родословные с историческими документами, и эпос, и легенды, и многие другие.
0.770731
real
167
172
Ғәрәп яҙмаһы нигеҙендә төрки халыҡтар иҫке төрки теле тип аталған әҙәби яҙма телен булдыра.
На основе арабской письменности тюркские народы создают литературный письменный язык, называемый старым тюркским языком.
0.734972
real
91
120
ХVI быуат уртаһында башҡорттар Урыҫ дәүләтенә ҡушылғас, батша самодержавиеһы төрки телен рәсми яҙма тел тип таный.
В конце 20 века, когда английский стал языком международного общения, ведущие музеи мира имеют путеводители на английском, как стандарт расчета.
0.342613
real
114
144
Ошо телдә төрлө документтар, манифестар, указдар, өндәмәләр, фармандар, хаттар, шәжәрәләр һәм нәфис әҫәрҙәр һәм башҡа яҙма ҡомартҡылар һаҡланған.
На этом языке сохранились различные документы, манифесты, указы, призывы, фарманы, письма, шежере и художественные произведения и другие письменные памятники.
0.795368
real
145
158
Башҡорт мәғрифәтселәренән шулай уҡ Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев ғәрәп алфавитын камиллаштырырға, башҡорт теленә ҡулайлаштырырға ынтыла.
Из башкирских просветителей также Мухаметсалим Уметбаев стремится совершенствовать арабский алфавит, адаптировать его к башкирскому языку.
0.665601
real
128
138
Башҡортостанда совет хакимиәте урынлашҡандан һуң, 1921 йылда Бәләкәй Башҡортостандың Үҙәк Башҡарма Комитеты башҡорт теленең дәүләт статусын таный.
После расположения в Башкортостане советской администрации в 1921 году Центральный Исполком Малого Башкортостана признал государственный статус башкирского языка.
0.811711
real
146
162
Башҡорт яҙмаһын булдырыу һәм уны ҡулланыу өсөн 1922 йылда Шәһит Хоҙайбирҙин етәкселегендә комиссия ойошторола.
Для создания и использования башкирской письменности в 1922 году была создана комиссия под руководством Шагита Худайбердина.
0.889646
real
110
124
1923 йылда ошо комиссия тарафынан төҙөлгән беренсе башҡорт алфавиты һәм орфографияһы («Хәреф вә имла лаихәһе») иғлан ителә.
В 1923 году был провозглашен первый башкирский алфавит и орфография ("наизусть букв и имен"), составленные этой комиссией.
0.78497
real
123
122
Был алфавит традиция буйынса быға тиклем башҡорттар файҙаланып йөрөгән ғәрәп графикаһы нигеҙендә төҙөлә (уны һуңынан иҫке башҡорт алфавиты йәки «иҫкәлеп» тип йөрөтәләр).
Этот алфавит по традиции составляется на основе арабской графики, которой пользовались ранее башкиры (ее впоследствии называют старым башкирским алфавитом или "запоминанием").
0.877561
real
169
175
Был хәрәкәтте совет яҙыусыһы, йәмғиәт эшмәкәре Анатолий Луначарский яҡлап сыға.
Это движение поддержал советский писатель, общественный деятель Анатолий Луначарский.
0.8911
real
79
85
Латинлаштырыу ғәрәп алфавиты нигеҙендәге яҙманы ҡулланған телдәрҙән башлана.
Латинизация начинается с языков, на которых используется запись на основе арабского алфавита.
0.836079
real
76
93
Һуңынан был алфавит ҡабаттан ҡарап сығыла, камиллаштырыла.
Затем этот алфавит был пересмотрен, усовершенствован.
0.714799
real
58
53
Уның башҡорт яҙмаһын урыҫ графикаһы нигеҙендә төҙөү идеяһы 1939 йылда тормошҡа ашырыла башлай.
Его идея составить башкирскую письменность на основе русской графики была воплощена в жизнь в 1939 году.
0.58636
real
94
104
Шулай итеп, хәҙерге башҡорт алфавиты һәм орфографияһының ярты быуаттан артыҡ тарихы бар.
Таким образом, современный башкирский алфавит и орфография имеет более чем полувековую историю.
0.738253
real
88
95
Һөҙөмтәлә был милләттәрҙең алфавиты өсөн компьютер шрифттарын булдырыуҙы шәхси фирмалар йәки һәүәҫкәр оҫталар үҙ өҫтөнә ала.
В результате создание компьютерных шрифтов для алфавита этих наций берут на себя частные фирмы или мастера-любители.
0.789554
real
124
116
Хәҙерге көндә башҡорт хәрефтәрен сағылдырған шрифттар бихисап.
В настоящее время много шрифтов, отражающих башкирские буквы.
0.737225
real
62
61
Был стандарт бөтә яҙма телдәрҙең хәрефтәрен, иероглифтарын, символдарҙы сағылдырыу мөмкинлеген бирә.
Этот стандарт позволяет отображать буквы, иероглифы, символы всех письменных языков.
0.706277
real
100
84
Башҡорт хәрефтәрен яҙыу ысулдары Башҡорт Википедияһының «Нисек башҡортса яҙырға?»
Способы написания башкирских букв "Как писать на башкирском?" Башкирской Википедии
0.68776
real
81
82
Мәсетле районы Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышында, Әй йылғаһының түбәнге ағымында урынлашҡан.
Мечетлинский район расположен на северо-востоке Башкортостана, в нижнем течении реки Ай.
0.565295
real
94
88
Климаты уртаса йылы, етерлек дымлы.
Климат умеренно тёплый, достаточно влажный.
0.902446
real
35
43
Район аша Әй, уның ҡушылдыҡтары Оло Ыйыҡ, Ыйыҡ, Ләмәҙ, Аҡа йылғалары аға.
Через район протекают реки Ай, его притоки Большой Ик, Ик, Лемеза, Ока.
0.626351
real
73
71
Ере ҡара-һоро урман һәм көлһыуланған ҡара тупраҡлы.
Тёмный лес и зелёный луг.
0.602249
real
51
25
40 дөйөм белем биреү , шул иҫәптән 13 урта мәктәбе бар.
Сейчас работают 42 школы, в том числе 13 средних.
0.752479
real
55
49
1932 йылда ВЦИК РСФСР ҡарары менән «МӘСЕТЛЕ» исеме беркетелә.
В 1932 году решением ВЦИК РСФСР было присвоено звание "Мечетлинский".
0.903103
real
61
69
1963 йылдың 1 февраленән Балаҡатай һәм Мәсетле райондары берләштерелә.
1 февраля 1963 года Белокатайский и Мечетлинский районы были объединены в один.
0.764642
real
70
79
Райондың сиктәре һәм биләмәһе шул ваҡыттан үҙгәрмәгән.
Границы и территория района с тех пор не изменились.
0.339409
real
54
52
Үҙәге Оло Ыҡтамаҡ ауылы.
Центр село Большеустьикинское.
0.472611
real
24
30
1945 йылдан КПСС ағзаһы.
С 1945 года член КПСС.
0.948227
real
24
22
Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Член Союза писателей Республики Башкортостан.
0.856113
real
49
45
Советтар Союзы Геройы (1946).
Герой Советского Союза (1946).
0.958461
real
29
30
Ағиҙел журналы.
Журнал Агидели.
0.849101
real
15
15
Ауылда мәҙәниәт йорто, китапхана, почта бүлексәһе, фельдшерлыҡ пункты, өс һатыу итеү йорто бар.
В селе есть дом культуры, библиотека, почтовое отделение, фельдшерский пункт, три торговых дома.
0.849264
real
95
96
Ләмәҙтамаҡ урта мәктәбе һәм балалар баҡсаһы Ҡотош ауылында урынлышҡан.
Частная школа и детский сад "Самсон" - находится в поселке Борки.
0.453113
real
70
65
Йылға аша күперҙең һул яғы.
Левая сторона моста через реку.
0.638558
real
27
31
Тыуған яҡты өйрәнеүсе Марат Ғафаровтың Иван Лепихин яҙмаларына таянып яһаған фаразы буйынса ауылдың боронғо исеме Мағаз булыуы мөмкин.
По прогнозу краеведа Марата Гафарова, опирающегося на записи Ивана Лепихина, древним именем села может быть Магаз.
0.773189
real
134
114
Урам остарының атамаһы йылғалар ағымына бәйле булыуы менән аңлатыла.
Название уличных навесов объясняется тем, что они связаны с течением рек.
0.540271
real
68
73
Ауылдың һабантуй үткәреү урыны.
У села место проведения сабантуя.
0.63476
real
31
33
Был урында Әй йылғаһында урыҫ милләтле кеше батып үлгән тигән хәтирә ҡалған.
В этом месте сохранилась память о том, что в реке Ай утонул человек русской национальности.
0.624851
real
76
91
Өс яғы йылға менән, бер яғы текә тау менән тәбиғи кәртәләнгән һыубаҫар туғай.
С трёх сторон рекой, с одной стороны крутой горой - естественное ограждение поймы.
0.50553
real
77
82
Боронғо заманда Ләмәҙ йылғаһының үҙәне.
В древности долина реки Лемеза.
0.409825
real
39
31
Әй йылғаһы яҙ көнө ныҡ ташҡан ваҡытта күл хасил була.
Во время сильного весеннего половодья реки Ай образуется озеро.
0.603125
real
53
63
Боронғо заманда ул тирәлә алтын бөртөктәре табылған тигән хәтирәләр ҡалған.
Некоторое время ходили слухи о том, что здесь были найдены золотые слитки в пещерах.
0.462053
real
75
84
Изге урын тип иҫәпләнә.
Считается святым местом.
0.883781
real
23
24
Мосафир кеше үлеп ҡалған һәм шул урында ерләнгән.
Странник умер и похоронен на том месте.
0.6065
real
49
39
РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1980).
Отличник народного просвещения РСФСР (1980).
0.946902
real
42
44
Ауылда быуындан быуынға күсеүсе ҡушаматтар бар, хатта кейәү-килендәргә лә йәбешә.
В деревне есть прозвища, переходящие из поколения в поколение, и даже к женихам и невесткам.
0.688515
real
81
92
Үҙем ашайым, үҙемә оҡшай.
Ем сама. мне нравится.
0.37768
real
25
22
Башҡорттарҙың барлыҡҡа килеүе тураһында төрлө ғилми ҡараштар бар.
Существуют различные мнения о природе лидерства.
0.537345
real
65
48
Халыҡ һанының революцияға тиклемге кимәленә тик 1989 йылда өлгәшелә.
Впрочем, его деятельность была весьма ограничена до румынской революции 1989 года.
0.731741
real
68
82
Бөтә донъяла халыҡ һанын теүәл генә билдәләүе бик ауыр.
Очень сложно точно определить численность населения во всем мире.
0.734534
real
55
65
Бигерәк тә ир-егеттәрҙең кейеме ҙур үҙгәреш кисерә.
Мода на мужские костюмы довольно переменчива.
0.56429
real
51
45
Башҡорт ашамлыҡтарының күпселеге әҙерләү ябайлығы һәм туҡлыҡлы булыуы менән айырылып тора.
Большая часть блюд отличается простотою своего приготовления и сытностью.
0.529623
real
90
73
Быны үҙ хеҙмәттәрендә тарихсылар Хисаметдин бин Шәрәфетдин һәм Таджетдин Ялсығол Әл-Башҡорди раҫлай, улар шулай уҡ башҡорттарҙан кемдәр тәүгеләрҙән булып ислам динен ҡабул итеүе хаҡында хәбәр итәләр.
В своих трудах это подтверждают историки Хисаметдин бин Шарафутдин и Таджетдин Ялсыгул Аль-Башкорди, которые также и сообщили о том, кто из башкир первым принял ислам.
0.780873
real
199
167
Урта Азия илдәре менән мәҙәни һәм сауҙа-иҡтисади мөнәсәбәттәре Башҡортостанда хәнәфи мәзһәбе тәғлимәтенең таралыуына булышлыҡ иткән.
Культурные и торгово-экономические отношения со странами Средней Азии способствовали распространению в Башкортостане учения ханафитского мазхаба.
0.749542
real
132
145
Башҡорттар араһында ислам диненең таралыуына шулай уҡ 922 йылда Волга буйы Болғарының исламды дәүләт дине булараҡ ҡабул итеүе лә сәбәпсе булған.
Во время своей приветственной речи он напомнил, что в 922 году Ислам был принят как государственная религия.
0.767213
real
144
108
Әкиәт фольклоры героик, тылсымлы, көнкүреш әкиәттәренән тора.
Сказочный фольклор представлен героич., волшебными, бытовыми сказками.
0.806061
real
61
70
Башҡорт халыҡ ижады традициялары профессиональ сәнғәт һәм әҙәбиәт нигеҙенә ята.
Креативная экономика основана на интеллектуальной и креативной деятельности.
0.37614
real
79
76
Аппликация, сигеү, бәйләү, кейеҙ, ағас, таш, күн, металл, буҫтауҙы художестволы эшкәртеү киң үҫеш ала.
Широкое развитие получили аппликация, вышивка, вязание, художественная обработка войлока, дерева, камня, кожи, металла, сукна.
0.791904
real
102
126
Һал ағыҙыу мөмкинлеге бар.
Есть возможность серфинга.
0.430281
real
26
26
Шулай уҡ 1:100000 масштаблы картала тикшереп сығылды.
Также выполнялось структурное дешифрирование в масштабе 1:10 000.
0.681176
real
53
65
Карталар теҙмәһен Һылтанмалар бүлегендә ҡарарға була.
Пункты выдачи заказов можно посмотреть на карте.
0.59919
real
53
48
Көмөштәй аҡ был йылға Ирәмәл тауы тирәһенән баш ала.
Карминно-красная луна взойдет над небосводом уже в этом месяце.
0.272243
real
52
63
Белорет, Бөрйән ерҙәренән Урал тауҙары, ҡаялар араһынан аға.
Из Белорецкой, Бурзянской земель протекает между Уральскими горами, скалами.
0.771483
real
60
76
Ҡариҙел ҡушылғандан һуң Ағиҙел тигеҙлектәрҙән йәйрәп аға, иркен туғайҙарҙа ағымында боролмалар, бөгөлдәр яһап, тармаҡланып та киткеләй.
После слияния Караидели Белая течет с равнин, на просторных лугах разветвляется, образуя в течении повороты, прогибы.
0.574864
real
135
117
Йылға тамағынан Өфөгә тиклем суднолар даими, Мәләүез пристаненә хәтлем өҙөклөк менән йөрөй.
Суда от устья реки до Уфы постоянно, ходят с разрывом до Мелеузовской пристани.
0.674869
real
91
79
Борон-борондан ҡан-ҡәрҙәштәребеҙ Ағиҙел буйлатып торлаҡ ҡороп, түлләп, ишәйеп, ҡотайып донъя көтә.
Зомби шныряют по миру в поисках свежей крови и уцелевших.
0.52334
real
98
57
Боронғо төрки халыҡтарында Иҙел «һыу, йылға» тигәнде аңлата.
У древнетюркских народов Идель означает "вода, река".
0.455993
real
60
53
Башҡортостан календары 2008 йылға.
Календарь Башкортостана на 2008 год.
0.875622
real
34
36
Башлыса ҡар һыуҙарынан туйына.
Питание в основном снеговое.
0.690746
real
30
28
Ағиҙел йылғаһының һул ҡушылдығы.
Левый приток Белой.
0.435613
real
32
19
Башлыса ҡар һыуҙары менән туйына.
Лучшие свадьбы у воды.
0.429697
real
33
22
Мәләүез районында Нөгөш һыуһаҡлағысы, һәм һыуһаҡлағыс ярында Нөгөш ял йорто урынлашҡан.
В Мелеузовском районе расположено Нугушское водохранилище, а на берегу водохранилища - Нугушский дом отдыха.
0.749049
real
87
108
Башланған урыны Әбйәлил районында, Уралтау һыртының көнсығыш битләүендә.
Начало - в Абзелиловском районе, на восточном склоне хребта Уралтау.
0.671383
real
72
68
Бөтә башҡорт йылғалары араһында ул үҙенсәлекле тәбиғәте, «холҡо» менән айырылып тора.
Среди всех башкирских рек он отличается своеобразной природой, "характером".
0.633709
real
85
76
Матур ғына түгел, бай ҙа Һаҡмар йылғаһы.
Это не черный, а богатый темно-шоколадный оттенок.
0.341464
real
40
50
Яҙҙарын Һаҡмар буйҙары ҡарап туймаҫлыҡ матур була.
Берега Сакмара были необыкновенно красивы.
0.620898
real
50
42
Бара торғас, Һаҡмар бер ҙур йылғаға барып еткән.
Выходя в поход на Багдад, Мурад вёл за собой большую армию.
0.368338
real
48
59
Артына әйләнеп ҡараһа, үҙенең эҙе һайын күләүектәр барлыҡҡа килеп,улар үҙ-ара тоташып, ҙур бер йылғаға әүрелгәнен күргән, ти.
Подойдя ближе, они увидели, что каждый навес растягивается слоями, объединяясь в один большой.
0.582555
real
125
94
Башҡортостан календары, 2008 йыл.
Календарь Башкортостана, 2008 год.
0.952576
real
33
34
Башҡортостандың Бишбүләк, Йәрмәкәй, Туймазы, Шаран райондары, Татарстан Республикаһы аша аға.
Протекает через Бижбулякский, Ермекеевский, Туймазинский, Шаранский районы Башкортостана, Республику Татарстан.
0.83012
real
93
111
руссанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе.
Чутка доработанная и отредактированная версия.
0.318707
real
50
46
Чехословакияның почётлы гражданы (1945).
Почётный гражданин Чехословакии (1945).
0.850981
real
40
39